Dyert e Mirësisë
Dyert e mirësisë.
Autor: Shejhu i nderuar Dr. Abdurrazak bin Abdulmuhsin El-Bedër
Përshtati në gjuhën shqipe: Edmond Ajdini
Lavdëruar qoftë Allahu, ngaherë e përgjithmonë, e s’ka dyshim se Ai është i lavdëruar.
Të Tij janë cilësitë më të përsosura, të cilat janë aq të madhërishme saqë skanë të krahasuar.
Atij i takon falënderimi dhe lavdia, si në këtë botë ashtu edhe në amshim!
Te Zoti ynë do të jetë kthimi i gjithçkaje, e për këtë s’ka dyshim.
Allahu i Madhëruar, prej bujarisë dhe mëshirës së Tij ndaj robëve të Tij besimtarë, u caktoi atyre disa vepra, të cilat nëse ata i veprojnë, do t’u bëjnë dobi në këtë botë e do të jenë shkak për vijueshmërinë e sevapeve (shpërblimeve) për ta, edhe pasi të kenë ndërruar jetë e të jenë vendosur në varret e tyre.
Banorët e varrezave, nga kjo botë janë larguar, nga punët janë penguar dhe nga sevapet janë privuar, ndërsa kjo kategori fatlume, nga ky rregull janë përjashtuar.
Ata edhe pse kanë vdekur, e njerëzit i kanë harruar, shpërblimi i tyre për disa vepra që i kanë punuar, u vazhdon pa rreshtur e pa mbaruar. Këta fatlumë, edhe pse nga bota e punës (dynjaja) janë larguar, shpërblimet për ta vazhdojnë e nderimi dhe sevapet nuk shterojnë.
Gradat e tyre te Zoti i gjithësisë lartësohen, ndërsa të mirat e tyre shtohen e mes njerëzve ato kujtohen.
Eh, sa pozitë e lartë është kjo, dhe sa e dëshiruar!
Ajo është garanci për një përfundim të mirë e të nderuar, për të fituar kënaqësinë e Zotit të Madhëruar dhe Xhenetin e Tij të begatuar e të praruar.
O ju që keni besuar!
A e dini se cilat janë këto vepra të mira, shpërblimi i të cilave vazhdon edhe pas vdekjes, kur njeriu të jetë vendosur në varrin e tij?
I Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), na ka treguar se cilat janë ato, ashtu siç gjendet në hadithin e saktë në vijim:
Nga sahabiu i nderuar Enes ibën Malik (radijAll-llahu anhu), transmetohet se i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka thënë:
“Janë shtatë vepra, shpërblimi i të cilave i vazhdon njeriut në varrin e tij, pas vdekjes së tij: Lënia trashëgimi e diturisë së dobishme (t’ju lësh njerëzve dituri nga e cila do të përfitojnë), t’u mundësosh të përfitojnë nga uji i një lumi (hapja e një vije që të kalojë uji), hapja e një pusi (apo burimi), mbjellja e një palme (hurme arabe, apo e çdo peme tjetër të dobishme), ndërtimi i një xhamie, dhurimi i një Mus’hafi (Kurani), si dhe të lësh pas, fëmijë të edukuar, të cilët luten dhe kërkojnë falje për ty pas vdekjes tënde.” [El Albani (RahimehUllah!), në librin e tij “Sahihul xhamiu” me nr 3596, e ka vlerësuar si hadith hasen.]
Vëlla i nderuar!
Medito rreth këtyre veprave dhe mos harro se cilat janë ato, si dhe përpiqu sa të mundesh që të kesh edhe ti hisen (pjesën) tënde prej tyre, në mënyrë që të jesh prej fatlumëve, të cilët shpërblehen me sevape nga Zoti i tyre, edhe pasi të jenë larguar përfundimisht nga kjo botë provizore.
Nxito të veprosh prej tyre atë që ke mundësi ta kryesh, e mos vono, pasi vitet ikin njëri pas tjetrit e jeta mbaron.
E s’ka dyshim se çfarëdo të mire që e depoziton njeriu për veten e tij, atë do ta gjejë te Allahu, ashtu siç ka premtuar në Kuranin e madhërishëm:
“…Çfarëdo të mirë që bëni për veten tuaj, do ta gjeni tek Allahu.” (El Bekare: 110)
“…Kush punon një të mirë sa grimca, atë do ta gjejë.” (Ez Zelzele: 7)
“S’ka dyshim, Allahu nuk ia humb shpërblimin punëmirëve.” (Jusuf : 90)
Dijeni se ajo që gjendet në duart tuaja do të mbarojë e do të zhduket një ditë, ndërsa ajo që gjendet te Allahu, as nuk mbaron e as nuk pakësohet.
O ju që keni besuar!
Le t’i sqarojmë këto vepra të mira një e nga një, ashtu që të njihemi më mirë me secilën prej tyre.
E para: Lënia trashëgimi e diturisë së dobishme. Pra, t’ju lësh njerëzve dituri nga e cila do të përfitojnë pasi t’i të kesh vdekur.
Me ‘dituri të dobishme’ këtu, është për qëllim dituria fetare e cila i afron njerëzit me fenë dhe besimin, si dhe i njeh ata me Zotin e tyre, të Vetmin i Cili e meriton adhurimin.
Është për qëllim dituria e cila i udhëzon njerëzit në ‘Rrugën e drejtë’, ajo dituri me anë të së cilës dallohet e vërteta nga e kota, udhëzimi nga devijimi dhe hallalli nga harami.
Këtu vihet në dukje vlera dhe pozita e nderuar e dijetarëve dhe hoxhallarëve, të cilët këshillojnë për atë që është më e mira.
Ata janë pishtarë me të cilët gjendet udha e drejtë dhe fanar ndriçues me anë të të cilëve orientohen njerëzit. Ata janë ruajtësit e amanetit dhe janë burim i pashtershëm i diturisë dhe urtësisë. Jeta e tyre është mëshirë dhe begati për njerëzit, ndërsa vdekja e tyre është fatkeqësi dhe tragjedi për ta!
Ata e mësojnë injorantin, e këshillojnë të papërgjegjshmin, e zgjojnë të fjeturin dhe ja tërheqin vëmendjen të shkujdesurit. Prej tyre kurrë s’vjen e keqja e as mjerimi, por vetëm udhëzimi dhe shpëtimi.
Kur ndonjëri prej dijetarëve ndërron jetë, dituria e tij mbetet mes njerëzve dhe trashëgohet brez pas brezi.
Librat që ata kanë shkruar dhe dituria që kanë lënë pas, mbetet mes njerëzve dhe përfitojnë prej saj gjeneratat që vijnë. Për të gjitha këto, ata shpërblehen në varrin e tyre, për aq kohë sa njerëzit vazhdojnë të kenë dobi prej tyre.
Në të shkuarën thuhej: “Vdes dijetari, por libri i tij mbetet”, ndërsa sot, jo vetëm libri, por edhe zëri i tij mbetet, i regjistruar e i shumëfishuar, madje edhe figura ndonjëherë. Në këtë mënyrë, është ruajtur një pjesë e mirë e diturisë së tyre. Ato shumëfishohen dhe përkthehen në gjuhë të ndryshme anë e mbanë globit. Në këtë mënyrë, përfitojnë nga dituria e tyre edhe ata njerëz të cilët s’kanë qenë bashkëkohës të tyre.
Cilido që kontribuon për shpërndarjen e mësimeve dhe diturisë së tyre, duke i botuar librat e dijetarëve dhe duke shpërndarë diturinë e tyre, do ketë hisen (pjesën) e tij të shpërblimit dhe sevapeve.
E dyta: T’u mundësosh (njerëzve) të përfitojnë nga uji i një lumi (apo përroi).
Me këtë është për qëllim hapja e një kanali në të cilin do të kalojë uji dhe do të përfitojnë njerëzit, duke ujitur të mbjellat e duke u bërë të mundur bagëtive të tyre të pijnë prej tij.
Eh, sa dobi dhe përfitim për njerëzit ka në këtë punë fisnike e tepër bamirëse!
Uji është baza e jetës, dhe nevoja për të është e patjetërsueshme, e sidomos në vendet e thata ku ndjehet mungesa e tij. Shpërblimin e kësaj punë të mirë, e përfitojnë edhe ata të cilët shtrijnë tubacione për kalimin e ujit nga ndonjë rezervuar, lum apo përrua, e po ashtu edhe ata të cilët vendosin depozita apo çezma në vendet publike, në mënyrë që ato t’u bëjnë dobi njerëzve.
E treta: Hapja e një pusi (apo burimi). Kjo vepër e mirë, është e së njëjtës natyrë me atë që përmendëm.
Në hadithin e saktë, transmetohet se i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka thënë:
“Dikë, i cili ishte në udhëtim e kishte kapluar etja. Ai arriti te një bunar (pus), zbriti në brendësi të tij dhe piu ujë. Kur doli nga bunari, pa një qen i cili për shkak të etjes së madhe, kishte nxjerrë gjuhën e po lëpinte pluhur. Atëherë njeriu tha: ‘Edhe këtë qen e paska kapluar etja njësoj si mua’. Atëherë ai zbriti përsëri në bunar, hoqi këpucën e tij dhe e mbushi me ujë, pastaj e kapi me dhëmbë, u ngjit nga bunari e i dha ujë qenit. Allahu i Madhëruar, për këtë vepër të tij, e falënderoi dhe ia fali mëkatet.” Të pranishmit e pyetën: “O i Dërguari i Allahut, a kemi shpërblim edhe kur u japim ujë kafshëve?” Ai u përgjigj: “Për çdo krijesë të gjallë keni shpërblim, (kur i jepni ujë, kur e ushqeni dhe kur silleni mire me to).” [E transmetojnë: Buhariu dhe Muslimi.]
Kështu pra, Allahu i Madhëruar e falënderoi dhe ia fali mëkatet atij njeriu, sepse ai i dha ujë për të pirë një qeni të etur. Si do të ishte puna me atë njeri i cili e hap një pus apo një burim, dhe bëhet shkak që të shuhet etja e kushedi se sa njerëzve dhe kafshëve?! Natyrisht që puna e tij është për t’u pasur zili, për t’u admiruar e për t’u përgëzuar.
Mos kurseni ndaj vetes suaj, të gjithë ju që keni mundësinë për ta bërë bërë një vepër të tillë, pasi shpërblimi është vërtetë shumë i madh, pa harruar faktin, se është gjithashtu prej punëve, shpërblimi i të cilave i vazhdon njeriut edhe pas vdekjes së tij.
E katërta: Mbjellja e një palme (hurme arabe). S’ka dyshim se kjo përfshin çdo pemë tjetër të dobishme, siç është ulliri, fiku, shega, limoni etj.
Profeti (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka përmendur hurmën arabe, pasi ajo konsiderohet mbretëresha e bimëve, si nga funksioni dhe roli që kryen në pastrimin e ajrit, ashtu dhe për nga paraqitja. Ajo jeton gjatë, u reziston ndryshimeve klimaterike gjatë vitit dhe prodhon fruta të shumta dhe dobiprurëse.
Gjatë një tubimi, i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem!) u tha shokëve të tij të pranishëm: “Shembulli i besimtarit, është si shembulli i një peme, të cilës nuk i bien gjethet.”
Ndërsa në transmetimin e imam Muslimit, tregohet se Abdullah ibën Umeri, ka thënë: një ditë, i Dërguari i Zotit u tha shokëve të tij: “Më tregoni një pemë, e cila është e ngjashme me besimtarin!”
Të gjithë të pranishmit filluan të përmendin emrat e pemëve që gjendeshin nëpër shkretëtira dhe lugina.
Abdullah ibnu Umer (i cili ishte djalë i vogël në atë kohë) tregon: “Në atë çast ma diktoi zemra se ajo pemë është palma (hurma arabe). Unë u mata disa herë ta them, por prezenca dhe autoriteti i shokëve të (mëdhenj të) Profetit, më bëri me turp.” Kur të gjithë heshtën dhe nuk e gjetën dot, i Dërguari i Allahut – sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem – tha: “Ajo pemë është hurma arabe.”
Pra është përmendur mbjellja e kësaj peme, pasi frutat e saj janë të konsumueshme në çdo kohë dhe stinë. Ato mund të thahen dhe të përpunohen në shumë forma, duke i bërë të dobishme për njerëzit.
Ato kanë qenë ushqimi më i preferuar i udhëtarëve dhe zahireja (furnizimi) më e dashur për dimër. Frutat e hurmës arabe e ruajnë shijen dhe nuk kalben kollaj. Prej frutave të saj përfitonin njëkohësisht, si të varfërit, të cilët e përdornin atë në vend të ushqimit, ashtu edhe të pasurit, të cilët e konsumonin si ëmbëlsirë. Poeti arab Ahmed Sheuki, për frutat e hurmës arabe, thoshte:
Ato janë ushqimi i fukarait, ëmbëlsira e të pasurit
dhe furnizimi i mërgimtarit dhe udhëtarit.
Cilido që e mbjell një hurmë arabe, apo çfarëdo peme tjetër të dobishme, do të ketë shpërblim tek Zoti, për çdo kokërr nga e cila do të përfitojnë njerëzit, sa të jetë ajo pemë.
Prandaj paraardhësit tanë nuk hezitonin të mbillnin pemë, frutet e të cilave i përfituan brezat që erdhën pas tyre. Ata e kanë ditur se kjo është mënyrë e mirë për t’u shpërblyer te Zoti i gjithësisë, si dhe për të fituar bekimet dhe lutjet e njerëzve.
I Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka thënë: “Çdo pemë apo bimë që e mbjell muslimani, nga e cila ushqehet ndonjë shpend, njeri, apo kafshë, do t’i llogaritet atij sadaka (çdo gjë që është ngrënë prej saj).” [E transmeton Muslimi.]
E pesta: Ndërtimi i një xhamie.
Xhamitë janë vendet më të dashura tek Allahu, ashtu siç na ka treguar për këtë i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), i cili thotë: “Vendet më të dashura tek Allahu janë xhamitë.” [“Muhtesaru Muslim” 241 dhe “El Mishkah” 696.]
Nëse ndërtohet një xhami e në të falet namazi, lexohet Kur’ani, përmendet emri i Allahut të Madhëruar, përhapet dituria e dobishme, tubohen muslimanët, e shumë të tjera prej punëve të mira e të lavdëruara, për të gjitha këto do të ketë shpërblim ai që e ndërtoi këtë xhami, e nuk do t’i ndërpritet ai shpërblim, as pas vdekjes së tij.
Transmetohet në një hadith se Pejgamberi (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem) ka thënë: “Kush e ndërton një xhami, në të cilën përmendet Allahu i Madhëruar, Allahu do t’ia ndërtojë atij një shtëpi në Xhenet.” [E transmetojnë Buhariu dhe Muslimi.]
E gjashta: Dhurimi i një Mus’hafi (Kurani), apo lënia vakëf në xhami apo në bibliotekë.
Kjo bëhet duke kontribuar për botimin e Kuranit, apo ta blesh atë dhe ta lësh dhuratë në xhami, apo në bibliotekë, apo t’ia dhurosh dikujt i cili e lexon atë.
Çdo herë që të lexohet ai Kuran dhe sa herë që dikush mediton rreth ajeteve të tij dhe ndjek këshillat e tij, shpërblimet për atë i cili e dhuroi atë janë të vazhdueshme, edhe nëse ai ka vdekur prej kohësh dhe është harruar nga njerëzit.
Vëllezër besimtarë!
Ndoshta xhami nuk ndërtojmë dot, pasi ka njerëz që përpiqen për dekada me rradhë e nuk ndërtojnë dot një shtëpi ku të strehoet ai dhe familja e tij, mirëpo dhurimi i një Kurani, apo i një libri të dobishëm nuk kushton shumë.
Blije një Kuran dhe lërë në xhami si vakëf apo dhuratë, pasi kështu do të shpërblehesh sa herë që dikush do ta lexojë atë.
Njeriu përpiqet të gjejë mënyra se si ta shtojë pasurinë e tij me sa më pak lodhje, pse të mos mendojmë gjithashtu sesi të shtojmë sevapet tona, e sidomos në ato vepra të cilat na garantojnë shpërblim dhe nderim edhe pas vdekjes.
E shtata: Të lësh pas vetes fëmijë të edukuar, të cilët luten dhe kërkojnë falje për ty pas vdekjes tënde.
Fëmija është amanet nga Allahu për prindërit e tij. Edukimi i mirë i fëmijës është një sfidë e vështirë që kërkon përpjekje të vazhdueshme.
Prindi duhet të bëjë ç’është e mundur që ta edukojë fëmijën e tij në mënyrën më të mirë. Përveç arsimimit të duhur, prindi duhet të përpiqet që të kultivojë te fëmija, vlerat e moralit të mirë e fisnik, si dhe ndjenjën e besimit dhe mbikëqyrjes së Zotit.
Vetëm në këtë mënyrë, ata do të jenë fëmijë të mbarë e respektues ndaj prindërve. Këta janë fëmijët që luten e kërkojnë falje për prindërit e tyre, si kur i kanë gjallë ata, ashtu edhe kur t’u kenë vdekur e të jenë larguar nga kjo botë.
Dije o rob i Allahut, se të rrisësh një fëmijë të mirë, të mbarë, të edukuar e të mirë-arsimuar është një fitore e madhe, e cila jo vetëm të zbardh faqen në mesin e njerëzve, por bëhet shkak që të shpërblehesh me sevape edhe pas vdekjes.
Hadithe të tjera të ngjashme
Janë disa hadithe të sakta të cilat janë të ngjashme me hadithin që shpjeguam. Nga Ebu Hurejra (radijAll-llahu anhu), transmetohet se i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka thënë:
“Prej veprave të mira, shpërblimi i të cilave nuk i ndërpritet njeriut, edhe pas vdekjes së tij, janë: ‘Lënia pas vetes e diturisë së dobishme, të cilën ua ka mësuar njerëzve dhe e ka shpërndarë mes tyre, lënia pas e një fëmije të mbarë, lënia trashëgimi e një Mus’hafi (Kurani), një xhami të cilën e ka ndërtuar, ndërtimi i një banese për dikë i cili ka mbetur mes katër rrugëve, hapja e një kanali që të kalojë uji, si dhe një sadaka (kontribut financiar) të cilën e ka dhënë sa ishte gjallë dhe i shëndetshëm, shpërblimin e së cilës e përfiton pasi të ketë ndërruar jetë.” [“Sahihu Ibën Maxheh”, me nr 198.]
Ahmedi dhe Et Taberani, transmetojnë nga sahabiu i nderuar Ebu Umameh se i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem!), ka thënë:
“Janë katër vepra, shpërblimi i të cilave i vazhdon njeriut në varrin e tij, pas vdekjes së tij. I tillë është shpërblimi i atij njeriu i cili vdes në rrugë të Allahut duke qenë në llogore (apo në kufi, në mbrojtje nga agresioni i armikut). Ndër ato vepra është edhe t’u mësosh njerëzve dituri fetare, e sa herë që ata punojnë në bazë të asaj diturie, ty të vjen shpërblimi, si dhe një sadaka (apo vakëf) për të cilën shpërblehet, për aq kohë sa ajo vazhdon t’u bëjë dobi njerëzve, si dhe të lësh pas një fëmijë të mbarë, i cili lutet dhe kërkon falje për ty pas vdekjes tënde.” [“Sahihu el xhemiu”, me nr 890.]
Në “Sahihun” e imam Muslimit, nga Ebu Hurejra (radijAll-llahu anhu), transmetohet se i Dërguari i Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem), ka thënë:
“Kur biri i Ademit (njeriu) vdes, i ndërpriten të gjitha veprat, me përjashtim të tri prej tyre: Sadakaja (lëmosha) rrjedhëse, dituria e dobishme dhe fëmija i mirë i cili lutet për të” [E transmeton Muslimi.]
Shumica e dijetarëve janë të mendimit se me sadakanë rrjedhëse janë për qëllim vakëfet [Nga ana gjuhësore fjala vakëf (uakf në gjuhën arabe) do të thotë: i ndalur, i bllokuar, i palëvizshëm. (Mekajis el-luga, Mu’xhem el-uesit fq.1051 etj). Fetarisht vakëfi është: “Ruajtja e një pasurie dhe shpenzimi i përfitimeve të saj në rrugë të Allahut.” (Fikhu Es-suneh 4/330).]
Këtu bëjnë pjesë të gjitha ato pasuri, origjina e të cilave qëndron e bllokuar, ndërsa përfitimet që nxirren prej saj shfrytëzohen në rrugë të Allahut (në çdo gjë që u bën dobi muslimanëve).
Të gjitha veprat e mira të cilat janë përmendur në hadithet e mësipërme, bëjnë pjesë te sadakaja rrjedhëse. Në fjalën e të Dërguarit të Allahut (sal-lAllahu 'alejhi ue sel-lem): “…si dhe ndërtimi i një banese për dikë i cili ka mbetur mes katër rrugëve” tregohet për rëndësinë e madhe që ka ndërtimi i banesave për të pastrehët.
Këtu përfshihet ndërtimi i konvikteve të nxënësve, si dhe ndërtimi i banesave sociale për shtresat në nevojë, siç mund të jenë jetimët, vejushat, apo të varfërit, të cilët nuk kanë mundësi ekonomike që ta përballojnë ndërtimin apo blerjen e një banese. S’ka dyshim se kjo është ndër veprat më të mira e më fisnike, shpërblimi i së cilës është shumë i madh.
Si përfundim mund të përmendim një numër veprash të dobishme, të cilat nëse njeriu i vepron sa është gjallë, shpërblimin për to do ta ketë të vazhdueshëm edhe pas vdekjes së tij. Imam Es Sujuti (RahimehUllah!) i ka përmbledhur këto vepra të mira, në pak strofa, duke thënë:
“Kur vdes biri i Ademit, i ndërpritet çdo shpërblim Përveç nëse ndonjë ndër dhjetë vepra ka punuar Sa ishte gjallë, në atë botë pa u larguar. Nëse dituri të dobishme njerëzve u pat mësuar Apo një fëmijë të mbarë e ka edukuar Apo një pemë e ka mbjellë Apo një xhami e ka ndërtuar Apo sadaka rrjedhëse ka vepruar Apo një Mus’haf e ka dhuruar Apo në llogore pat qëndruar, armikut pa i’u frikësuar Apo një pus e ka hapur,e një çezmç ka punuar Apo një kanal e ka thelluar, e ujin e lumit e ka afruar Apo një shtëpi për të ngratin e ka ndërtuar Për këto vepra të mira që ka vepruar edhe pse nga bota e punës është larguar, sevapi i vazhdon pa rreshtur e pa i’u pakësuar.”
Lusim Allahun e Madhëruar të na japë sukses për kryerjen e veprave të mira! Lusim Allahun na udhëzojë në rrugën e drejtë! Atë e lusim të mos na privojë nga shpërblimet dhe të na i çelë dyert e mirësive!
Lutja jonë e fundit është: Mëshira dhe bekimet e pashtershme, qofshin mbi të Dërguarin e Allahut, Muhamedin; mbi familjen e tij të ndershme, mbi shokët e tij besnikë, si dhe mbi të gjithë ata të cilët ndjekin rrugën e tij deri në Ditën e Gjykimit!